มร.ลป. สานพลังภาคีเครือข่ายสวัสดิการสังคมจังหวัดลำปาง ร่วมวางแนวทางส่งต่อความช่วยเหลือคนจนและกลุ่มเปราะบาง
เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง จัดประชุม “การสร้างพลังภาคีเครือข่ายสวัสดิการสังคมจังหวัดลำปาง และแนวทางการส่งต่อความช่วยเหลือ” ณ ห้องประชุมเอื้องหลวง อาคาร 52 คณะครุศาสตร์และคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง โดยมี รศ.ดร.กิตติศักดิ์ สมุทธารักษ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง เป็นประธานเปิดการประชุม พร้อมด้วย รศ.วิไลลักษณ์ พรมเสน รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและวิชาการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง และทีมนักวิจัยโครงการฯ รวมทั้งผู้แทนจากหน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้อง จำนวน 90 คน เข้าร่วม
การประชุมดังกล่าวจัดขึ้นภายใต้ โครงการการสร้างภาคีเครือข่ายสวัสดิการสังคมจังหวัดลำปาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของชุดโครงการ “การสร้างกลไกความร่วมมือแบบบูรณาการเพื่อขจัดความยากจนและสร้างโอกาสทางสังคม ของจังหวัดลำปาง” โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณการวิจัยจากสำนักเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (รวพ.) โดยหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) ภายใต้กรอบการวิจัย “การวิจัยและนวัตกรรมเพื่อยกระดับแพลตฟอร์มขจัดความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำระดับจังหวัด” ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปางดำเนินงานด้านการขจัดความยากจนในพื้นที่จังหวัดลำปางมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2564 จนถึงปัจจุบัน โดยได้รับเกียรติจาก ผศ.จริยา วิไลวรรณ ประธานมูลนิธิชุมชน พร้อมด้วย พ.อ.สันดุสิต ดีบุกคำ รองประธานมูลนิธิชุมชนลำปาง และคณะ ร่วมขับเคลื่อนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนการจัดสวัสดิการสังคมสำหรับครัวเรือนยากจนและกลุ่มเปราะบางในจังหวัดลำปาง ภายในเวทีได้เปิดพื้นที่ให้ภาคีเครือข่ายร่วมแลกเปลี่ยน ข้อมูล บทบาท ภารกิจ ทุน และทรัพยากรของแต่ละหน่วยงาน ตลอดจนร่วมวิเคราะห์สถานการณ์และข้อจำกัดของระบบการช่วยเหลือคนจนและกลุ่มเปราะบางในพื้นที่ โดยจากการวิเคราะห์ศักยภาพของระบบในมิติ SWOT Analysis พบว่าจังหวัดลำปางมีจุดแข็งสำคัญ ได้แก่ ผู้นำชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม และจิตอาสาที่มีความพร้อมในการทำงานร่วมกัน รวมถึงมีฐานทุนด้านสวัสดิการชุมชน เช่น กองทุนสวัสดิการชุมชนและกองทุนเพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้ ตลอดจนมีการนำนวัตกรรมและฐานข้อมูลมาใช้สนับสนุนการทำงานในระดับพื้นที่ ขณะเดียวกันที่ประชุมยังได้สะท้อนจุดอ่อนของระบบที่ควรได้รับการพัฒนา โดยเฉพาะการจัดการข้อมูลที่ยังมีความซ้ำซ้อน การทำงานแบบแยกส่วนระหว่างหน่วยงาน (Silo) ข้อจำกัดด้านกฎระเบียบและขั้นตอนการให้ความช่วยเหลือ รวมถึงรูปแบบการช่วยเหลือที่อาจยังไม่สอดคล้องกับบริบทความยากจนที่มีความแตกต่างและซับซ้อนของแต่ละกลุ่ม เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย เด็ก และครัวเรือนที่มีข้อจำกัดด้านอาชีพและรายได้
นอกจากนี้ ยังพบโอกาสสำคัญในการพัฒนาระบบจากการสนับสนุนของภาครัฐ งบประมาณจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทุน CSR จากภาคเอกชนและองค์กรภาคประชาสังคม ตลอดจนองค์ความรู้ นวัตกรรม โปรแกรมพัฒนาทักษะอาชีพ และงานวิจัยเชิงพื้นที่ ซึ่งสามารถนำมาสนับสนุนการแก้ไขปัญหาความยากจนให้มีความเหมาะสมกับบริบทของจังหวัดลำปาง ขณะเดียวกันเครือข่ายยังตระหนักถึงปัจจัยภายนอกที่อาจส่งผลต่อการดำเนินงาน เช่น การเปลี่ยนแปลงด้านนโยบายและการบริหารจัดการ ภัยธรรมชาติ การแพร่ระบาดของโรค ตลอดจนปัญหาทางสังคม อาทิ อบายมุข ยาเสพติด และอาชญากรรม ซึ่งจำเป็นต้องมีระบบเฝ้าระวังและการทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้จากการวิเคราะห์ดังกล่าว ที่ประชุมได้ร่วมกำหนดแนวทางเชิงยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาระบบการช่วยเหลือคนจนและกลุ่มเปราะบาง โดยมุ่งใช้จุดแข็งของเครือข่ายเป็นฐานในการเชื่อมโยงทรัพยากรและโอกาสจากภายนอก ทั้งงบประมาณ ทุนสนับสนุน นวัตกรรม และกองทุนสวัสดิการ เพื่อสนับสนุนการสร้างงาน สร้างอาชีพ และสร้างรายได้อย่างยั่งยืน และการได้ให้ความสำคัญกับการบูรณาการฐานข้อมูลความยากจน ลดความซ้ำซ้อนของข้อมูลและการทำงานระหว่างหน่วยงาน พร้อมพัฒนากระบวนการและกลไกการทำงานให้มีความยืดหยุ่นและสอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ ในด้านการรับมือกับปัจจัยเสี่ยง เครือข่ายมีแนวทางใช้ผู้นำชุมชน จิตอาสา และกองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นกลไกเฝ้าระวังและเชื่อมโยงการช่วยเหลือ โดยเฉพาะการป้องกันและลดผลกระทบจากปัญหาทางสังคม พร้อมทั้งส่งเสริมการสื่อสารและสร้างความเข้าใจกับกลุ่มเป้าหมาย ขณะที่การถอดบทเรียนจากการดำเนินงานจะถูกนำมาใช้เพื่อปรับรูปแบบการทำงาน ลดความซ้ำซ้อน และเตรียมความพร้อมต่อความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของนโยบายและภาวะเศรษฐกิจ
กิจกรรมภายในเวทีประกอบด้วย การชี้แจงภาพรวมเวทีและกิจกรรม พร้อมเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมสะท้อนความคาดหวัง การแบ่งปันประสบการณ์และนำเสนอข้อมูลเพื่อสร้างความร่วมมือในการส่งต่อความช่วยเหลือแก่ครัวเรือนยากจนและกลุ่มเปราะบาง การวิเคราะห์สถานการณ์และศักยภาพของระบบ การร่วมกำหนดกรอบประเด็นยุทธศาสตร์เพื่อขับเคลื่อนเครือข่ายสวัสดิการสังคมจังหวัดลำปาง ตลอดจนการวางแผนโครงการและพิจารณากิจกรรม Quick Win ที่สามารถดำเนินการร่วมกันได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่สามารถนำไปต่อยอดและขยายผลในพื้นที่ นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้หารือถึงแนวทางการวางพันธสัญญาความร่วมมือ (MOU) ร่วมกัน ตลอดจนพัฒนากลไกการทำงานของภาคีเครือข่ายให้เกิดการเชื่อมโยงตั้งแต่การค้นหาและระบุปัญหา การเข้าถึงข้อมูล การประเมินความต้องการ การส่งต่อความช่วยเหลือ ตลอดจนการติดตามผล โดยมุ่งให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างเหมาะสมกับสภาพปัญหาและศักยภาพของแต่ละครัวเรือน สำหรับภาคีเครือข่ายที่ได้รับเชิญเข้าร่วมเวทีครั้งนี้ ครอบคลุมหน่วยงานและองค์กรจากหลากหลายภาคส่วน ทั้งหน่วยงานด้านการพัฒนาสังคมและสวัสดิการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กองทุนสวัสดิการชุมชน ภาคประชาสังคม ภาคเอกชน ตลอดจนหน่วยงานและองค์กรในระดับพื้นที่ อาทิ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดลำปาง อาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุจังหวัดลำปาง บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดลำปาง มูลนิธิชุมชนลำปาง สภาเด็กและเยาวชนจังหวัดลำปาง การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยแม่เมาะ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกองทุนสวัสดิการชุมชนในพื้นที่ต่าง ๆ ของจังหวัดลำปาง
เวทีครั้งนี้จึงเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการเชื่อมโยง “ข้อมูล คน ทรัพยากร และความช่วยเหลือ” ให้สามารถทำงานร่วมกันโดยไม่จำกัดการช่วยเหลืออยู่เพียงหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ใช้ศักยภาพของภาคีเครือข่าย เป็นฐานในการส่งต่อความช่วยเหลือไปยังกลไกที่เหมาะสมกับสภาพปัญหาและความต้องการของแต่ละพื้นที่ ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาระบบสวัสดิการสังคมจังหวัดลำปางที่มีความเชื่อมโยง ลดความซ้ำซ้อน และตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างเหมาะสมโดยใช้พลังของงานวิจัยมาเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาระบบการแก้ไขปัญหาความยากจนและสร้างโอกาสทางสังคม เพื่อสนับสนุนการช่วยเหลือครัวเรือนยากจนและกลุ่มเปราะบางในจังหวัดลำปางอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนต่อไป
